استحباب غسل و روزه و نماز در روز نوروز
اعراب به پيروي از دستگاه خلافت بني اميه و بنيعباس چون نوروز را روز ولايت و خلافت الهي ميشناختند، سخت كوشيدند كه اين روز را مخفي كرده، ضايع سازند. و لذا براي لكهدار كردن نوروز، اين روز را از بازماندههاي مجوس معرفي كردهاند. تا جايي كه ميبينيم حضرت امام موسي بن جعفر(ع) نيز در مقام تقيه به منصور دوانقي ميفرمايد: از رسمهاي فرس است و اسلام آن را از بين برده است ..
بعضي افراد اين روايت را دليل بر عدم مشروعيت نوروز گرفتهاند؛ اما با توجه به روايات معارض، حمل بر تقيه شده است، و بهترين دليل بر عظمت نوروز است و ميرساند كه خلفا تا چه اندازه براي از بين بردن نوروز ميكوشيدهاند و پس از يك دوره تبليغات خلفا كه نوروز كاملاً مسخ و در افكار عمومي مسلمين از سنتهاي مجوس معرفي شده، اينك منصور دوانقي حضرت موسي بنحعفر(ع) را در اين روز وادار به جلوس ميكند تا از طرفي (مانند مأمون) براي خود موفقيت كسب كند و از طرفي حضرت را در معرض اعتراضات اعراب قرار دهد ... به هر حال شكي نيست در اينكه از نظر اهل بيت(ع) نوروز از روزهاي مهم مذهبي معرفي شده و تجليل آن البته با آداب و رسومي كه در روايات بيان شده است، بسيار پسنديده ميباشد. روزه گرفتن، نماز خواندن، شكر نعمت ولايت بجا آوردن، تجديد بيعت با رهبران الهي و به زيارت مؤمنين و علماي ربّاني رفتن.
اينها خلاصه اعمالي است كه مسلمانها در نوروز، به عنوان روز ولايت و روز پيروزي حق و عدالت انجام ميدهد.20
نوروز در روايات
بخشي از مضامين روايات در مباحث گذشته، بيان گرديد، در اين فرصت متن بعضي را مورد توجه قرار ميدهيم.1 ـ آداب نوروز
معلي بنخنيس به نقل از امام صادق(ع) در باره نوروز ميگويد: هنگام نوروز غسل كن، پاكيزهترين لباسهايت را بپوش به خوشبوترين چيزها خود را خوشبو نما و در آن روز، روزه باش.
در دنباله روايت، دستور چهار ركعت نماز و سجده شكر و دعاي مخصوص در اين روز ذكر شده است. اين حديث مورد استناد بسياري از فقها براي استحباب غسل و روزه و نماز در روز نوروز قرار گرفته است. صاحب وسايل اين روايت را دو سه مورد نقل كرده است.
صاحب جواهرالكلام، همين روايت را از مصباح و مختص آن نقل كرده و مستند استحباب اين اعمال در روز نوروز دانسته است.23 و مرحوم علامه مجلسي در زادالمعاد ميفرمايد: به اسانيد معتبره از معلّي بنخنيس كه از خواص حضرت امام صادق(ع) بوده (اين روايت) منقول است
* عيد نوروز نيز به بركت ولايت رنگ الهي به خود گرفت و در بين شيعيان و ايرانيان شهرت و دوام يافت.2 ـ روز پيمان با خدا
علامه مجلسي ميگويد: در بعضي از كتب معتبره ديدم كه: معلي بنخنيس ميگويد: روز عيدي خدمت امام صادق(ع) رفتم. پرسيد: اين روز را ميشناسي؟ گفتم: روزي است كه عجم آن را بزرگ ميشمرند و در آن به يكديگر هديه ميدهند. حضرت فرمود: قسم به بيت عتيق كه در مكه است، اين نيست مگر به جهت موضوعي قديمي كه براي تو تفسير ميكنم ... نوروز، روزي است كه خداوند از بندگان پيمان گرفت و آن اولين روزي است كه خورشيد كرد. و بادها وزيدن گرفت، كشتي نوح(ع) بر كوه «جودي» قرار گرفت و خداوند كساني را كه از خانه خارج شده بودند، زنده نمود ... و پيامبر اسلام(ص) به اصحاب امر فرمود: «با علي(ع) به عنوان امارت مؤمنين بيعت كنند ... و هيچ روزي نوروز نيست مگر اينكه در آن روز انتظار فرج داريم، زيرا نوروز از روزهاي ما و روزهاي شيعيان ماست، عجم آن را حفظ كرد و شما آن را تضييع نموديد ...»25احمد بنفهد در كتاب مهذّب البارع نظير اين روايت را آورده است.
3 ـ روز ولايت
معلي بنخنيس عن الصادق(ع):نوروز روزي است كه پيامبر(ص) از مردم براي اميرمؤمنان(ع) پيمان ولايت گرفت و مردم آن را پذيرفتند، خوش به حال كسي كه بر آن پيمان ثابت بماند، واي بر كسي كه آن عهد را بشكند ...»
4 ـ برآورده شدن نياز
مفضل بنعمر ميگويد: امام صادق(ع) در ضمن خبري طولاني فرمود: خداوند به حزقيل وحي فرمود يا حزقيل، اين روز شريف و با ارزش بزرگي است نزد من، و قسم خوردهام كه كسي در اين روز، نيازي از من طلب نكند، مگر آنكه برآورده سازم و آن روز نوروز است...5 ـ هر روز نوروز
براي علي(ع) هديه نوروزي آوردند، حضرت پرسيد: اين چيست؟ گفتند: اي اميرمؤمنان امروز نوروز است، فرمود: هر روز را براي ما نوروز بسازيد
6 ـ هديه نوروزي
ابراهيم كرخي ميگويد: از امام صادق(ع) سؤال كردم، در باره مرد ثروتمندي كه روز مهرگان يا نوروز، مردم به او هديه ميدهند ولي او در عوض احساني نميكند. امام عليهم السلام فرمود: آيا آنها اهل نماز هستند؟گفتم: آري.
فرمود: هديه آنها را بايد بپذيرد و او نيز در مقابلبراي آنها هديهاي بفرست