طاهره

هو

اي به سر زلف تو سوداي من
وز غم هجران تو غوغاي من
لعل لبت شهد مصفاي من
عشق تو بگرفت سراپاي من
                          من شده تو، آمده بر جاي من
گرچه بسي رنج غمت برده‌ام
جام پياپي ز بلا خورده‌ام
سوخته‌جانم اگر افسرده‌ام
زنده‌دلم گر چه ز غم مرده‌ام
                          چون لب تو هست مسيحاي من
گنج منم، باني مخزن تويي
سيم منم حاجب معدن تويي
دانه منم صاحب خرمن تويي
هيكل من چيست اگر من تويي؟
                          گر تو مني، چيست هيولاي من؟*
من شدم از مهر تو چون ذره پست
وز قدح باده‌ي عشق تو مست
تا به سر زلف تو داديم دست
تا تو مني، من شده‌ام خودپرست
                          سجده‌گه من شده اعضاي من
دل اگر از توست، چرا خون كني؟
ور ز تو نَبوَد ز چه مجنون كني؟
دمبدم اين سوز دل افزون كني
تا خوديم را همه بيرون كني
                          جاي كني در دل شيداي من
آتش عشقت چو برافروخت دود
سوخت مرا مايه‌ي هر هست و بود
كفر و مسلمانيم از دل زدود
تا به خم ابروت آرم سجود
                          فرق نِه از كعبه كليساي من
كِلك ازل تا كه ورق زد رقم
گشت هم‌آغوش چو لوح و قلم
نامده خلقي به وجود از عدم
بر تن آدم چو دميدند دم
                          مهر تو بُد در دل شيداي من
دست قضا چون گل آدم سرشت
مهر تو در مزرعه‌ي سينه كِشت
عشق تو گرديد مرا سرنوشت
فارغم اكنون ز جحيم و بهشت
                          نيست به غير از تو تمناي من
باقي‌ام از ياد خود و فاني‌ام
جرعه‌كش باده‌ي رباني‌ام
سوخته‌ي وادي حيراني‌ام
سالك صحراي پريشاني‌ام
                          تا چه رسد بر دل رسواي من
بر درِ دل تا اَرِني‌گو* شدم
جلوه‌كنان بر سر آن كو شدم
هر طرفي گرم هياهو شدم
او همگي من شد و من او شدم
                          من دل و او گشت دلاراي من
كعبه‌ي من خاك سر كوي تو
مشعله‌افروز جهان روي تو
سلسله‌ي جان خم گيسوي تو
قبله‌ي دل طاق دو ابروي تو
                          زلف تو در دَير، چليپاي من
شيفته‌ي حضرت اعلي‌ستم*
عاشق ديدار دل‌آراستم
راهرو وادي سوداستم
از همه بگذشته تو را خواستم
                          پر شده از عشق تو اعضاي من
تا كي و كي پندنيوشي كنم؟
چند نهان بُلبُلَه‌‌نوشي كنم؟*
چند ز هجر تو خموشي كنم
پيش كسان زهدفروشي كنم
                          تا كه شود راغب كالاي من
خرقه و سجاده به دور افكنم
باده به ميناي بلور افكنم
شعشعه در وادي طور افكنم
بام و در از عشق به شور افكنم
                          بر در ميخانه بوَد جاي من
عشق، عَلَم كوفت به ويرانه‌ام
داد صلا بر در جانانه‌ام
باده‌ي حق ريخت به پيمانه‌ام
از خود و عالم همه بيگانه‌ام
                          حق طلبد همت والاي من
ساقي ميخانه‌ي بزم الست
ريخت به هر جام چو صهبا ز دست
ذره‌صفت شد همه ذرات پست
باده ز ما مست شد و گشت هست
                          از اثر نشئه‌ي صهباي من
عشق به هر لحظه ندا مي‌كند
بر همه موجود صدا مي‌كند
هر كه هواي ره ما مي‌كند
گر حذر از موج بلا مي‌كند
                          پا ننهد بر لب درياي من
هندي نوبت‌زن بام توأم*
طاير سرگشته به دام توأم
مرغ شباويز به دام توأم
محو ز خود، زنده به نام توأم
                          گشته ز من درد من و ماي م

آرتیمانی

الهی به مستان میخانه ات
به عقل آفرینان دیوانه ات

به مستان افتاده در پای خم
به رندان پیمانه پیمای خم

که خاکم گل از آب انگور کن
هوسهای من آتش طور کن

الهی به آنان که در تو گمند
نهان از دل و دیده مردمند

به خم خانه وحدتم راه ده
دل زنده و جان آگاه ده

می ده که چون ریزمش در سبو
برآرد سبو از دل آواز هو

می معنی افروز و صورت گداز
همه گشته معجون ناز ونیاز

پریشان دماغیم ساقی کجاست
شرابی زشب مانده باقی کجاست

می کو مرا وا رهاند زمن
زآئین کیفیت ما ومن

دماغم زمیخانه بوئی شنید
حذرکن که دیوانه هوئی شنید

مغنی نوای طرب ساز کن
دلم تنگ شد مطرب آواز کن

به میخانه آی و صفا را ببین
ببین خویش را و خدا را ببین

به رندان سرمست آزاده دل
که هرگز نرفتند جز راه دل

تو در حلقه می پرستان در آی
که چیزی نبینی به غیر از خدای

بزن هر چه هواهیم پا به سر
سر مست از پا ندارد خبر

الهی به جان خراباتیان
کز این محنت هستیم وارهان
رضی الدین آرتیمان

اشعار مورد علاقه استاد امجد

عقل گفتا بنوش که تشنه لبی -- عشق گفتا مگر تو بی ادبی

عقل گفتا جان به تاب و تب است -- عشق گفتا حسین تشنه لب است

گفت عباس علمدار که در عشق حسین قرعه فال به نام من دیوانه زدند

آتش آن است که در خرمن پروانه زدند

به حقیقت حق به ولای علی -- سر و جان وتنم به فدای علی

گفت جبریل که مستان می ماتم او (حسین)-- ما من راه نشین باده مستانه زدند

دوست دارم ناله باشم بر سر راهت حسین

زن مگو خاک رهش نقش جبین -- زن مگو دست خدا در آستین

زن مگو مردآفرین روزگار--زن مگوبنت الجلال اخت الوقار (زینب)

چه کربلاست انسان به هوش می آید هنوز ناله زینب به گوش می آید

خوشا جانی که جانانش حسینه - خوشا دردی که درمانش حسینه

چرا بر لب نیارم نام او را - چه نامی خوشتر از نام حسینه

هر قدرتلاش کردم اندر ثقلین - از بهر علاج درد خلق کونین

دیدم که بود تمام درها مسدود - از هر طرفی به غیر درگاه حسین

بلغ العلی بکماله کشف الدجا بجماله

حسنت جمیع خصاله صلو علیه و آله

همه جا بروم به بهانه تو که مگر برسم در خانه تو

مولا

همه دنبال تو میگردم که تویی درمان همه دردم

یا ابا صالح مددی

من نا قابل به تو دل بستم مکشی دامان خود از دستم

یا ابا صالح مددی

ساقیا بده جامی زان شراب روحانی - تا دمی بیاسایم زین حجاب ظلمانی

یا علی مدد مولا (4)

خانه دل مارا از کرم عمارت کن پیش از آن که این خانه رو نهد به ویرانی

هر کسی کسی دارد یار نو رسی دارد من هم تو را دارم مولای مظلومان

الله الله یا الله (2) - صل علی محمد و آل رسول الله

آیینه جمالت مطلب نمای جان است - بنمای تا که چشمم بیند در او خدا را

اسرار عاشقان را از غافلان مجویید - از آشنا بپرسید احوال آشنا را

آمده ام تا بکنم راز و نیاز - این من و این تو و این سوز و گداز

که گدای شه بخشنده منم - بنده شرمنده منم

هر کجا خواست مرا نفس کشید - عاقبت موی سرم گشت سپید

عمر من طی شد بیچاره شدم - رانده از هر در و هر خانه شدم

چون از خدا دوریم کرفتاریم

ابا صالح التماس دعا هر کجا رفتی یاد ما هم باش

نجف رفتی کربلا رفتی کاظمین رفتی یاد ما هم باش

یا ابا صالح مددی مولا(2)

من ناقابل به تو دل بستم(2)

مکشی دامان خود از دستم(2)

دوای دردم دورت بگردم -برات بمیرم مولا تویی امیرم تو را اسیم برات بمیرم مولا

سیدی مولا سیدی مولا سیدی یابن الحسن(2)

الله الله یا الله صل علی محمد و آل رسول الله

صل علی محمد و آل پاک احمد

باب الحوائج فرزند جعفر-دردم دواکن الله اکبر

علیعلی علیعلیعلی علیعلی علیعلی

یا فاطمه من عقده دل وا نکردم- گشتم ولی قبر تورا پیدا نکردم

چشم انتظارم مهدی بیاید - تا تربتت را پیدا نماید

از جوانی به پیری رسیدم- عاقبت کربلا را ندیدم

ای خدای لطیف و قدیرم-کن نظر کربلا را ببینم

یاحسین یاحسین گفتن و مردن خوش است
جان خود را بدست او سپردن خوش است

قبر شش گوشه را بغل گرفتن خوش است
راز دل با گل فاطمه گفتن خوش است

لب شط فرات به یاد سقای عشق
تشنه لب بودن و از آن نخوردن خوش است

رفتید کربلا این شعر را بخوانید:

چه کربلاست انسان به هوش می آید-هنوز ناله زینب به گوش می آید

یا فاطمه من عقده دل وا نکردم -گشتم ولی قبر تو را پیدا نکردم

چشم انتظارم مهدی بیاید-تا تربتت را پیدا نماید

ای ماه جبین هاشمی خال بیا-وی وارث حق احمد و آل بیا

ای مهر رخت بهار دلهای خزان- ای آمدن تو احسن الحال بیا

 یارب تهی مکن زمی عشق جام ما-از معرفت بریز شرابی به کام ما

از بندگی به معفت از معرفت به عشق -دل می نواز تا که شود پخته خام ما

همه هيچ و كارِ دنيا، همه هيچ! اي هيچ، به هر هيچ، برِ هيچ، مپيچ!

رفتم به در خدای خود توبه کنم وز هر گنه و خطای خود توبه کنم

تحقیق گناه می نمودم دیدم باید ز ثوابهای خود توبه کنم

حلال جمیع مشکلات است حسین شوینده لوح سیئات است حسین

ای شیعه تو را چه غم ز طوفان بلا جایی که سفینه النجاه است حسین

ای یک دله صد دله دل یکدله کن

 به بازار امل با دست خالی من و لطف تو یا مولی الموالی

گرفتم من که بردندم سوی نار به جرم این که من هستم گنه کار

بود در قعر آتش این شعارم خدایا من حسین را دوست دارم

سگ اویم سگ اویم عوعو -- شهره ام در همه کویم عوعو (حسین)

چون از او گشتی همه چیز از تو گشت چون از او گشتی همه چیز از تو گشت

حال دنیا جستم از فرزانه ای گفت یا خواب است یا وهم است یا افسانه ای

گفتمش اینان چرا دل بسته اند؟گفت :یا خوابند یا مستند یا دیوانه اند

خدا دارم چه کم دارم چه کم دارم خدا دارم

عقل گفتا بنوش،تشنه لبی عشق گفتا مگر تو بی ادبی

عقل گفتا که جان به تاب و تب است عشق گفتا حسین تشنه لب است

به یکتایی قسم یکتاست عباس اگرچه زاده ام البنین است

ولیکن مادرش زهراست عباس

لمدح علی هریه بسسی خدا دس نری علی دسسی

گر مهر علی دیری هر کسی دنیا و قیامتی بسسی

ای خریدار این متاع آخرین است سنبل این است لاله این است سوسن این است

بوی عطرین لبانش برده هوشم ای خریدار هر چه گویی من خموشم

از دلهای ما نور هدایت را مگیر این توسل این تجمع این عنایت را مگیر

هستی ما بستگی دارد به نور اهل بیت هرچه می خواهی بگیر اما ولایت را نگیر

پابلو نرودا

به آرامی آغاز به مردن می‌کنی
اگر سفر نکنی،

اگر کتابی نخوانی،

...اگر به اصوات زندگی گوش ندهی،
اگر از خودت قدردانی نکنی.

به آرامی آغاز به مردن می‌کنی
زمانی که خودباوری را در خودت بکشی،
وقتی نگذاری دیگران به تو کمک کنند.

به آرامی آغاز به مردن می‌کنی
اگر برده عادات خود شوی،
اگر همیشه از یک راه تکراری بروی ...
اگر روزمرّگی را تغییر ندهی
اگر رنگهای متفاوت به تن نکنی،
یا اگر با افراد ناشناس صحبت نکنی.

تو به آرامی آغاز به مردن می‌کنی
اگر از شور و حرارت،
از احساسات سرکش،
و از چیزهایی که چشمانت را به درخشش وامی‌دارند
و ضربان قلبت را تندتر می‌کنند،
دوری کنی . . .،

تو به آرامی آغاز به مردن می‌کنی
اگر هنگامی که با شغلت،‌ ..... شاد نیستی، آن را عوض نکنی
اگر برای مطمئن در نامطمئن خطر نکنی
اگر ورای رویاها نروی،
اگر به خودت اجازه ندهی
که حداقل یک بار در تمام زندگیت
ورای مصلحت‌اندیشی بروی . . .

امروز زندگی را آغاز کن!
امروز مخاطره کن!
امروز کاری کن!
نگذار که به آرامی بمیری


ـــــــــــــــ
پابلو نرودا

یاد ایامی

یاد ایامی که در گلشن فغانی داشتم

	در میان لاله و گل آشیانی داشتم

گرد آن شمع طرب می سوختم پروانه وار

	پای آن سرو روان اشک روانی داشتم

آتشم بر جان ولی از شکوه لب خاموش بود

عشق را از اشک حسرت ترجمانی داشتم

چون سرشک از شوق بودم خاکبوس در گهی
چون غبار از شکر سر بر آستانی داشتم

در خزان با سرو و نسرینم بهاری تازه بود

در زمین با ماه و پروین آسمانی داشتم

درد بی عشقي زجانم برده طاقت ورنه من

	داشتم آرام تا آرام جانی داشتم

بلبل طبعم «رهی» باشد زتنهایی خموش

	نغمه‌ها بودی مرا تا هم زبانی داشتم

رهی معیری

میرزا

اشک مهتاب

اشک مهتاب

به من گفتی که دل دریا کن ای دوست
همه دریا از آن ما کن ای دوست
دلم دریا شد... و دادم به دستت
مکش دریا به خون پروا کن ای دوست
مکش دریا به خون پروا کن ای دوست

کنار چشمه ای بودیم در خواب
تو با جامی ربودی ماه از آب
چو نوشیدیم از آن جام گوارا

تو نیلوفر شدی من اشک مهتاب
تو نیلوفر شدی من اشک مهتاب

تن بیشه پر از مهتاب امشب
پلنگ کوه ها درخواب امشب
بههر شاخی دلی سامون گرفته
دل من در تنم بی تابه امشب
دل من در تنم بی تابه امشب


سیاوش کسرائی

حوا

وقتی بهشت عزوجل اختراع شد
حوا که لب گشود عسل اختراع شد

در چشم های خسته ی مردی نگاه... کرد
لبخند کوچکی زد و قند اختراع شد

آهی کشید، آه دلش رفت و رفت و رفت
تا هاله ای به دور زحل اختراع شد

حوا بلوچ بود ولی در خلیج فارس
رقصید و در حجاز هبل اختراع شد

آدم نشسته بود، ولی واژه ای نداشت
نزدیک ظهر بود، غزل اختراع شد

آدم که سعی کرد کمی منضبط شود
مفعول فاعلات فعل اختراع شد

یک دست جام باده و یک دست زلف یار
این گونه بود، ها! که بغل اختراع شد

حامد عسگری

نعناع، آويشن، فلفل فرنگي شيرين، ريحان، دارچين، زنجبيل و ليمو ترش باعث تسهيل عمل دفع گازهاي روده ها و

باد گلو ، نفخ معده ، گاز روده

25 آذر 1389. نويسنده : admin

باد گلو، گاز روده ها و نفخ هر سه به گازهاي موجود در مجاري گوارش انسان مرتبط ميباشند.

منابع گازها:

1- منابع برونزاد: 90 درصد گاز روده ها و معده از منابع برونزاد سرچشمه ميگيرد. هنگامي كه شما چيزي ميخوريد و يا مياشاميد اندكي هوا نيز به همراه غذا وارد سيستم گوارشي شما ميگردد. افزايش ترشح بزاق نيز (به هر علت) باعث ايجاد گاز برونزاد ميگردد. بلعيدن هوا(aerophagia) در افراد مضطرب بيشتر ميباشد كه فرد بطور ناخودآگاه مقدار زيادي هوا را مي بلعد.

2- منابع درونزاد: 10 درصد گاز موجود در روده ها از منابع درونزاد منشا ميگيرند:

* محصول جانبي گوارش طبيعي: اسيد معده توسط ترشحات لوزالمعده خنثي ميگردد. نتيجه اين واكنش توليد گاز دي اكسيد كربن ميباشد.

* باكتريهاي موجود در روده بزرگ: برخي غذاهاي خاص كه بدن قادر به هضم آنها نيست در روده بزرگ توسط باكتريها تخمير شده و گاز توليد ميگردد.

* گازها از طريق فرآيند انتشار، بين روده ها و خون جابجا ميشوند.

بادگلو (belching):

بلعيدن هوا علت اصلي بادگلو ميباشد. اما برخي افراد نيز از سر عادت باد گلو ميزنند و به وجود گاز در معده ربطي ندارد. زخم معده و مشكلات كيسه صفرا نيز ميتواند باد گلو ايجاد كند. بيشتر هواي بلعيده شده توسط باد گلو خارج ميگردد. اما مقدار اندكي ازهوا به روده ها راه مي يابد كه در آنجا نيز يا از طريق مخاط روده ها جذب خون ميگردد و يا از طريق گاز روده از بدن خارج ميگردد. چنانچه فرد در حالت دراز كش هوا بلعيده باشد غالب هوا به روده ها راه مي يابد، اما اگر در وضعيت ايستاده و قائم باشد بيشتر هواي بلعيده شده از طريق باد گلو خارج ميگردد.

راهكارهاي كاهش باد گلو:

بلعيدن هوا اغلب در افراد مضطرب وجود دارد و اين افراد بطور ناخودآگاه اقدام به بلعيدن هوا ميكنند. افزايش ترشح بزاق نيز باعث بلعيدن هوا ميگردد:

1-كاهش دفعات بلعيدن غذا.

2-آرام و آهسته غذا خوردن و نوشيدن مايعات.

3-مايعات را جرعه جرعه بنوشيد و از سركشيدن يكباره آن خودداري كنيد.

4-اجتناب از پيپ، استعمال سيگار، جويدن آدامس و آب نبات، استفاده از ني براي نوشيدن مايعات، نوشيدن مايعات از بطري هاي دهان باريك، قرار دادن دست دندان مصنوعي لق در دهان (باعث افزايش ترشح بزاق ميگردد).

5-عدم مصرف غذاهاي حاوي گاز نظير نوشابه هاي گازدار، قرصهاي جوشان و خامه زده شده.

6-خودداري از بلعيدن عمدي هوا بمنظور باد گلو زدن.

7-لقمه هاي غذا را قبل از بلعيدن بطور كامل بجويد.

8-استرس و اضطراب خود را كنترل كنيد.

گاز روده ها (flatulence) :

به آزاد سازي تركيبي از گازهاي روده(flatus) كه توسط باكتريها و مخمرهاي مستقر در روده بزرگ (قولون) ايجاد ميگردند، اطلاق ميشود. غذاهايي كه در بدن غير قابل هضم ميباشند (به علت عدم وجود آنزيم هضم كننده) مانند پلي ساكاريدها (به ويژه اوليگوساكاريدها) (نشاسته و سلولز) و برخي قندها بدن تغيير از مجاري گوارشي عبور كرده و به عنوان غذا به مصرف باكتريهاي روده ميرسند. محصول جانبي اين فرايند تخميري تولد گاز روده ميباشد.

غذاهايي كه ايجاد گاز ميكنند:

حبوبات (لوبيا-عدس-لوبياي سويا-نخود فرنگي) -لبنيات (شير-بستني-پنير)- سبزيجات(بروكلي-گل كلم-خيار-مارچوبه-كرفس-كاهو)- سبزيجات ريشه اي (سيب زميني-شلغم-پياز-تربچه-سير-هويج-بادنجان)- ميوه ها (زردآلو-سيب-گلابي-آلو-موز-كشمش) -غلات (جو دوسر-ذرت-برنج-دانه هاي كامل (به علت وجود فيبر)- آرد گندم)- مغزها (بادام هندي)

نكته: در اختلال عدم تحمل لاكتوز (عدم وجود آنزيم لاكتاز براي تجزيه لاكتوز)، لاكتوز(قند اصلي شير) به روده باريك راه يافته و باكتريها از آن تغذيه ميكنند. اين امر گاز روده ها را افزايش ميدهد.

نكته:سوربيتول كه نوعي شيرين كننده است نيز ميتواند ايجاد گاز كند.

نكته: برنج خيلي سهل الهضم است و كمترين توليد گاز را بهمراه دارد. اما نشاسته گندم، سيب زميني، جو دو سر و ذرت گاز زيادي توليد ميكنند.

نكته:غلات كامل به علت دارا بودن فيبر بيشتر گاز بيشتري توليد ميكنند.

نكته: فيبرغذايي براي سلامتي بسيار مفيد هستند، اما بايستي مصرف آنها را به آهستگي افزايش داد. برخي از فيبرها گاز توليد كرده اما برخي گاز توليد نميكنند. (به مقاله فيبر رژيمي رجوع شود)

مطالبي در رابطه با گاز روده ها:

1-يك انسان بطور معمول روزانه 0.5 تا 1.5 ليتر گاز روده آزاد ميكند.12-20 بار در روز. نيتروژن، اكسيژن، دي اكسيد كربن، متان، هيدروژن، سولفيد هيدروژن گازهاي تشكيل دهنده روده ميباشند.

2-گاز روده ها عمدتا از نيتروژن و اكسيژن تشكيل يافته است كه توسط دهان بلعيده ميگردند.

3-دي اكسيد كربن توسط ميكروبهاي هوازي روده توليد ميگردند.

4-هيدروژن توسط برخي از ميكروبها و گاز متان نيز توسط باكتريهاي بي هوازي توليد ميگردند.

5-گازهاي متان و هيدروژن اشتعال زا ميباشند. تنها 40 درصد روده افراد داراي ميكروبهاي توليد كننده گاز متان ميباشد.

6-بوي نامطبوع گاز روده ها به علت وجود مقادير اندك تركيبات حاوي سولفور ميباشد. سولفيد هيدروژن (بوي تخم مرغ گنديده) و سولفيد كربونيل علت بوي بد گازهاي روده ها بوده كه نتيجه تجزيه پروتئين ها ميباشند.

7-علت ديگر بوي نامطبوع وجود اسيدهاي چرب با وزن مولكولي پايين نظير بوتيريك اسيد(بوي كره فاشد) ميباشد.

8-گاز روده ها مانند مدفوع بوسيله حركات دودي (انقباضات متوالي عضلات روده اي) به سمت مقعد رانده ميشوند.

9-برخي باكتريهاي روده گاز توليد شده توسط باكتريهاي ديگر را مورد مصرف قرار ميدهند.

10-ميزان توليد گاز در افراد متفاوت است و به تعداد و نوع باكتريهاي مستقر در روده، نوع رژيم غذايي و ميزان بلعيدن هوا توسط فرد بستگي دارد.

11-غذاهايي كه حاوي سولفور زياد ميباشند نظير گل كلم، تخم مرغ و گوشت بوي نامطبوع گاز روده را افزايش ميدهند.

نكته: وجود گاز زياد در سيستم گوارش باعث درد شكم، نفخ، باد گلو و گاز روده حجيم و آزار دهنده ميشود.

نفخ (bloating):

به احساس ورم و پري شكم و افزايش ميزان گاز در مجاري گوارش اطلاق ميگردد. علت نفخ معمولا وجود گاز زياد نيست، بلكه به خاطر كندي انقباضات عضلاني و حركات دودي مجاري گوارش ميباشد. مصرف غذاهاي چرب تخليه معده را به تاخير انداخته و ايجاد نفخ ميكنند. همچنين نفخ ميتواند به علت نشانگان روده تحريك پذير باشد (كه در آن انقباضات روده اي نامنظم ميگردد)- علت ديگر نفخ ميتواند تند تند غذا خوردن باشد. همچنين نفخ ميتواند نشانه برخي بيماريها مانند آپانديسيت و يا سنگ كيسه صفرا باشد. يبوست نيز ايجاد نفخ ميكند. نفخ بيشتر در زنان بروز ميكند. علت آن هم تغيير در سطح هورمونهاي بدن و افزايش احتباس آب و نمك در بافتهاي بدن، پيش از قاعدگي ميباشد.

علايم افزايش گاز روده ها:

1-افزايش آزاد سازي گاز روده.

2-آزاد سازي گاز بد بو.

3-آزاد سازي گاز پر سروصدا.

4-نفخ معده و شكم.

5-صداها و درد شكم.

علل نفخ متناوب و افزايش گاز روده ها:

1-افزايش توليد گاز:

* ميزان گاز توليد شده توسط باكتريهاي روده بزرگ در افراد مختلف متفاوت است.

* سوء هضم و سوءجذب غذا در روده كوچك باعث ميگردد تا غذاي هضم نشده بيشتري به قولون (روده بزرگ) وارد گردد. هرقدر ميزان غذاي هضم نشده در اختيار باكتريهاي روده برگ باشد گاز بيشتري نيز توليد خواهد شد. (مثل نارسايي لوزالمعده و يا اختلال عدم تحمل لاكتوز)

* رشد مفرط و انتشار باكتريهاي روده بزرگ به روده كوچك. با آنكه باكتريها منحصرا در روده بزرگ مستقرهستند، اما گاهي اوقات باكتريها به روده كوچك راه مي يابند. بنابراين غذا قبل از هضم و جذب توسط باكتريها مصرف گرديده و توليد گاز افزايش مي يابد.

2-انسداد فيزيكي: ميتواند در هر نقطه از مسير مجاري گوارش ايجاد شود.انسداد ممكن است دائم و يا موقت باشد، مثل تنگي باب المعده.

3-انسداد كاركردي: به علت عملكرد ضعيف عضلات معده و روده (كه محتويات معده و روده را به جلو ميراند) ايجاد ميگردد. هنگامي كه اين عضلات بدرستي عمل نمي كنند، محتويات روده اي تجمع يافته و باعث ورم و نفخ شكم ميگردد. چربي ها نيز ميتوانند باعث كندي حركات روده اي و تخليه معده گردد.

4-حساسيت مفرط روده اي: برخي افراد به افزايش اندك گاز روده ها نيز حساس بوده و احساس نفخ و ورم معده ميكنند.

5-مصرف برخي آنتي بيوتيكها و مسهل ها نيز ايجاد نفخ و گاز روده اي ميكنند.

نكته: گاز روده ها نشانه فعاليت طبيعي روده ها ميباشد. احتباس گاز روده نيز خطرناك نيست اما ميتواند باعث يبوست گردد.

نكته: تمام گاز موجود در مجاري گوارش از طريق مقعد خارج نمي گردند. برخي از طريق انتشار به خون راه يافته و از طريق ريه ها مجددا به هوا بازميگردند. برخي از گازها نيز در داخل مدفوع به دام افتاده و همراه با مدفوع دفع ميگردند.

نكته:هنگامي كه شما گاز روده را محبوس كرده و آن را خارج نميسازيد، در طي شب كه عضلات بدن شل ميشود گاز روده ها نيز بطور خودكار آزاد ميگردند.

تشخيص نفخ مزمن:

1-عكسبرداري اشعه x از شكم و روده كوچك.

2-اندازه گيري سرعت تخليه معده.

3-عكسبرداري فراصوت،سي تي اسكن و ام آرآي.

4-تستهاي سوء جذب و سوء هضم.

5-تست تنفسي هيدروژن و متان.

درمان نفخ و افزايش گاز روده ها:

1-چنانچه علت سوء هضم و نارسايي لوزالمعده باشد بايد مكمل آنزيمهاي لوزالمعده تجويز گردد.

2-چنانچه علت سوء هضم لاكتوز، فروكتوز و يا سوربيتول باشند، بايد غذاهاي حاوي اين قند ها از رژيم غذايي حذف گرديده و يا از مكمل آنزيمهاي گوارشي استفاده شود. آنزيمهاي alpha-galactosidase باعث هضم قندهاي كمپلكس گرديده و حجم گاز روده ها را كاهش ميدهند. مكمل هاي آنزيمهاي گوارشي موجود شامل لاكتاز، آميلاز، ليپاز، پروتئاز، سلولاز، پكتيناز، اينورتاز، گلوكوآميلاز، مالت دياستاز ميباشند.

3-چنانچه سوء هضم و سوء جذب به علت اختلال در عملكرد ديواره روده ها باشد، بايد با بيوپسي روده كوچك و كشف علت داروي مرتبط تجويز گردد.

4-چنانچه علت انسداد فيزيكي باشد، عمل جراحي بايد صورت گيرد.

5-چنانچه علت انسداد كاركردي باشد، بايستي ازداروهاي محرك فعاليت عضلات معده و روده كوچك نظير erythromycin وmetoclopramide مصرف كرد.

6-مصرف غذاهاي حاوي كربوهيدرات هاي هضم ناپذير بايد محدود و يا از رژيم غذايي حذف گردند.

7-غذا به آرامي و آهستگي صرف شود.

8-قدم زدن پس از صرف غذا حركات روده ها را تحريك ميكند.

9-مصرف داروي simethicone نيز ميتواند نفخ را كاهش دهد.

10-مصرف قرصهاي زغال فعال شده قبل از غذاهايي كه نفخ آور ميباشند گاز روده ها را كاهش ميدهند.

11-آنتي بيوتيك ريفاكسيمين rifaximin كه در درمان اسهال مرتبط با e-coli تجويز ميگردد نيز حجم گازهاي روده را كاهش ميدهد.

12-مصرف اندكي مايعات اسيدي همچون آب ليموترش و يا سركه همراه با غذا باعث تحريك ترشح اسيد هيدروكلريك و آنزيمهاي گوارشي ميگردد.

13-مصرف ماست، زيره سبز(cumin) ، زيره سياه(caraway) وزردچوبه(tumeric) گاز روده ها و نفخ را كاهش مي دهند.

14-تخمير، اوليگوساكاريدها را تجزيه كرده و توليد گاز آنها را كاهش ميدهد. به همين خاطر توفو tofu (پنير سويا) گاز خيلي كمتري نسبت به لوبياي پخته توليد ميكند.

15-براي كاهش خاصيت نفخ آوري لوبياي پخته، لوبيا را 24 ساعت درون آب بخيسانيد و سپس آب پز كنيد. اما اين كار مواد مغذي ديگر محلول در آب را نيز از لوبيا خارج ميسازد.

16-مصرف آنتي اسيد ها باد گلو را افزايش داده و نفخ را رفع ميكند.

17-نعناع، آويشن، فلفل فرنگي شيرين، ريحان، دارچين، زنجبيل و ليمو ترش باعث تسهيل عمل دفع گازهاي روده ها و باد گلو شده و ضد نفخ ميباشند.

18-جاي مصرف 3 وعده غذايي سنگين در روز از 6 وعده غذايي سبك استفاده كنيد.

اسلامی بودن و دینی بودن یک جامعه

هو

عبدالرحیم سلیمانی اردستانی

اسلامی بودن و دینی بودن یک جامعه و یک نظام را با چه معیار یا معیارهایی می توان سنجید؟ آیا توجه ویژه به اعتقادات معیار است؟ آیا توجه به رعایت احکام شرعی و فقهی معیار اسلامی بودن یک نظام است؟ آیا توجه به اخلاق و مکارم اخلاقی معیار اصلی دینی و اسلامی بودن است؟ بدون تردید همه این امور مهم و اساسی هستند و در نظام دینی جایگاه خاص خود را دارند. اما سوال مهم و اساسی این است که کدام یک از این امور اساسی تر و مهم تر هستند؟ نظام و جامعه ای که خود را دینی و اسلامی می شمارد به کدام یک از این امور باید بیشتر توجه کند؟

بسیاری از کسانی که خود را پرچمدار و مدافع دین می دانند، رعایت احکام فقهی و ظواهر شرعی را مهمترین معیار می شمارند و اگر به این امر تصریح نمی کنند عملشان به روشنی آن را نشان می دهد. اینان در مقابل بی اخلاقی های وحشتناک هیچ واکنشی از خود نشان نمی دهند. دروغ و فریب و حیله و بهتان و فحش و ناسزا و…در جامعه رواج می یابد و اینان هیچ خشم و غضبی از خود بروز نمی دهند. اما هنگامی که ظاهر یک حکم فرعی فقهی توسط جوانی رعایت نشود فریاد “وااِسلاما”یشان بلند می شود. اینان برای نابودی اخلاق یک جامعه خم به ابرو نمی آورند و برای عدم رعایت یک حکم فرعی فقهی کفن می پوشند.

اما سخن پیامبر خدا(ص) و ائمه اطهار(ع) چیز دیگری را نشان می دهد. پیامبر خدا(ص) می فرماید: «اسلام همان اخلاق نیکو است»(کنزالعمال، ح۵۲۲۵) و می فرماید: «همانا من برانگیخته شده ام تا مکارم اخلاق را به کمال برسانم»(همان، ح۵۲۱۷) و می فرماید: «از مکارم اخلاق غفلت نکنید چرا که خدا مرا برای همین فرستاده است»(بحارالانوار، ج۷۱، ص۴۲۰) و می فرماید: «اگر کسی همه عبادات را انجام دهد و بلکه دائما در حال نماز و روزه باشد و اخلاقش نیکو نباشد نجات نمی یابد و جایگاهش دوزخ است»(محجة البیضاء، ج۵، ص۹۰؛ کیمیای سعادت، ج۲، ص۴) و می فرماید: «بنده، هرچند در عبادت ضعیف باشد با اخلاق نیک خود در آخرت به درجات و منزلت های والا دست می یابد»(محجة البیضاء، ج۵، ص۹۳) و می فرماید: «در میان مومنان ایمان کسی کامل تر است که اخلاقش نیکو تر باشد»(بحار الانوار، ج۷۱، ص۳۸۹) و می فرماید: «بهترین چیزی که در روز قیامت در میزان گذاشته می شود اخلاق نیکو است»(محجة البیضاء، ج۵، ص۹۰) و می فرماید: «محبوب ترین شما نزد من و نزدیک ترینتان به من در روز قیامت، خوش اخلاق ترین و متواضع ترین شماست»(بحارالانوار، ج۷۱، ص۳۹۴).

امام علی(ع) می فرماید: «سرلوحه کتاب مومن اخلاق نیکو است»(همان، ص۳۹۲) و می فرماید: «اخلاق نیک سرآمد همه نیکی هاست»(غررالحکم، ح۴۸۵۷).

از سخنان فوق، که مانند آنها در احادیث اسلامی بسیار زیاد است به روشنی بر می آید که اخلاق اساسی ترین و اصلی ترین معیار سنجش اسلامی بودن است. پیامبر اسلام(ص) در حدیثی به این امر تصریح می کند: «به زیادی نماز و روزه مردم نگاه نکنید، به زیادی حج و زکات مردم نگاه نکنید، به زیادی کار خیر و تهجد شبانه مردم نگاه نکنید، بلکه به سخن راست و اداء امانت نگاه کنید»(شیخ صدوق، الامالی، ص۳۷۹؛ شیخ مفید، الاختصاص، ص۲۲۹). امام صادق(ع) می فرماید: «فریب نماز و روزه مردم را نخورید زیرا انسان گاه چنان به نماز و روزه خو می کند که اگر آنها را ترک کند وحشت می کند، بلکه آنان را به راست گویی و امانت داری بیازمایید»(کافی، ج۲، ص۱۰۴) و می فرماید: «خداوند تعالی هیچ پیامبری را نفرستاد مگر به جهت راستی در گفتار و باز گرداندن امانت چه صاحب آن نیکوکار باشد و چه بدکار»(همان).

اخلاق از چنان جایگاهی برخوردار است که امام علی(ع) درباره آن می فرماید: «اگر امیدی به بهشت نداشته باشیم و از آتش نهراسیم و به ثواب و عقاب توجهی نداشته باشیم باز هم شایسته است که در پی مکارم اخلاق باشیم چرا که مکارم اخلاق انسان را به طریق رستگاری رهنمون می شود»(مستدرک الوسائل، ج۲، ص۲۸۳).

اما سخن این است که اگر در جامعه ای اخلاق مرده است و بر جنازه اش خروار ها خاک ریخته شده آیا ظواهر شریعت رعایت می شود؟! اگر از این روایات دست برداریم و مانند برخی از مدعیان اصل و اساس دین را همین ظواهر احکام فقهی بدانیم باید بپرسیم آیا جامعه ای که حتی همین ظواهر در آ« رعایت نمی شود به چه معنایی می تواند اسلامی خوانده شود؟ در رساله های عملیه آمده است که کفن و دفن میت باید با اجازه ولی میت اجرا شود و نماز میت باید با اجازه او خوانده شود و …ورود به خانه مردم و نگاه به زن نامحرم حرام است. آیا می توان بدون حکم قاضی به حریم خصوصی افراد وارد شد؟ آیا در صورت داشتن حکم باز نباید ضوابط شرعی را رعایت کرد؟ آیا می توان کسی را بدون محاکمه و اثبات جرم مجازات کرد؟ و…

جامعه و نظامی که در آن نه تنها اخلاق رعایت نمی شود بلکه حتی ظواهر رساله های عملیه و دستورات فقهی زیر پا گذاشته می شود به چه معنایی می تواند اسلامی باشد؟

بگذریم؛ از اخلاق و شریعت می گذریم. اما آیا از انسانیت هم می توانیم بگذریم؟ امام حسین(ع) در آن لحظات آخر عمر، آنگاه که از اسب به زمین افتاده بود به سختی بلند شده می بیند که لشکر به سوی خیام حرم حمله می برد. آن حضرت در آن حالت سخن جانگداز و تاریخی خود را بیان می کند: «یا شیعة آل ابی سفیان! ان لم یکن لکم دین و کنتم لا تخافون المعاد فکونوا احرارا فی دنیاکم» ای شیعیان آل ابو سفیان! اگر دین ندارید و از آخرت نمی ترسید، در دنیای خود آزاده باشید.

روزه خوانان و مداحان اشک مردم را با این در می آورند که لشکر یزید انسانیت را زیر پا گذاشتند آنان به کودکان خردسال هم رحم نکردند. آنان به فرزندان عزادار حسین رحم نکردند. آنان به جای تسلیت گفتن به فرزندان حسین به آنان کتک زدند و به جای همدردی به آنان توهین کردند. رسم انسانیت همدردی با صاحب عزا و تسلیت گفتن به اوست و نه کتک زدن و توهین کردن به او.

آیا جامعه ای که در آن این اعمال عادی شده است از اسلامیت که هیچ، از انسانیت بویی برده است؟ و در این فضاست که جا دارد از کسانی که مدعی دینداری هستند و خود را مدافع و پرچمدار دین می شمارند پرسیده شود که آیا خلخال از پای زن کتابیه ای بیرون آورده نشده است؟! امام علی(ع) فرمود یک مسلمان اگر این را بشنود که از پای زن کتابیه ای در نظامی که خود را اسلامی می خواند خلخال بیرون آورده شده و او چاره و پناهی نداشته، اگر از غصه بمیرد جا دارد. اما سخن این است که اگر خود نظامی که خود را اسلامی می خواند اعمالی به مراتب بدتر از آن انجام دهد چه باید گفت و چه باید کرد؟ آیا قالب تهی کردن کافی است؟

پوكي استخوان

ممكن است دچار پوكي استخوان باشيد، بدون آن كه از بيماري خود اطلاع

 

داشته باشيد. به همين سبب است كه پوكي استخوان ”بيماري خاموش“ و يا ”بيماري بي‏سر و

صدا“ ناميده مي‏شود. در مراحل اوليه‏ي بروز

پوكي استخوان،

 

علائم آن به ندرت ظاهر مي‏شود، كه اين ظاهر نشدن علائم تشخيص بيماري را دشوار

 

مي‏كند.

 

پوكي استخوان در مراحل بعدي موجب بروز مسائل زير

مي‏گردد:

- شكستگي خود به خود يا با كمترين ضربه بر استخوانها مخصوصاً

 

در نواحي ران و لگن، كمر و ستون مهره‏ها كه غالباً اين اولين علامت است.

 

- كمر

 

درد شديد در نقطه‏اي خاص كه نشانه شكستگي ست.

 

- قوز پشت كه موجب انحناي پشت يا

 

قوز درآوردن مي‏‎شود.

 

- كوتاه شدن قد.

 

بعضي از محققان عقيده دارند افتادن

 

دندانها در سالهاي بالا نيز ناشي از همين پوكي استخوان است

 

از نمونه‏هاي

 

شكستگيهاي خود به خودي اين است كه شايد روزي كه فرد خم مي‏شود تا ساك خريد

 

روزانه‏اش را بردارد و به خريد برود، دردي شديد در پهلويش احساس مي‏كند و بعداً

متوجه مي‏شود كه دنده‏اي شكسته دارد. وقتي بيماري خيلي شديد باشد،

فشارهاي خفيفي مثل خم شدن به جلو، بلند كردن جاروبرقي، عطسه يا سرفه كردن

 

مي‏تواند باعث شكستگي مهره شود. شكستگيهاي ناحيه لگن، معمولاً در اثر افتادن و سقوط

 

كردن فرد رخ مي‏دهند. اين شكستگي‏ها در بين شكستگيهاي ديگر از همه بدتر

 

است، زيرا مي‏تواند حتي خطر مرگ در پي داشته باشد. نيمي از

 

افرادي كه هم زنده مي‏مانند معمولاً تا آخر عمر عليل بوده، چنانچه نمي‏توانند بدون

 

مراقبت دايمي آشنايي يا پرستاري زندگي كنند و براي همه‏ي عمر به عصا يا چهار

پايه‏هاي مخصوص

راه رفتن افراد معلول (واكر) نياز

 

دارند.

 

كوتاه شدن قد، روند طبيعي افزايش سن است، ولي چنانچه كاهش قد قابل توجه

 

بيش از 5/2 سانتي‏متر باشد(نسبت به 20 سالگي)، ممكن است همين، اولين علامت پوكي

 

استخوان باشد.

 

به هر ترتيب چنانچه بيش از يكي از علائم بالا در شما هست حتماً به

 

پزشك مراجعه كنيد. به خاطر داشته باشيد كه ممكن است هيچ علامتي مشاهده نشود ولي به

 

پوكي استخوان دچار شده باشيد. پس بهترين راه، پيشگيري از بروز پوكي استخوان

 

 

 

عوامل مستعد كننده پوكي استخوان كدامند؟

 

عوامل مستعد كننده‏اي كه قابل كنترل نيستند:

 

- جنسيت: زنان بسيار بيشتر از مردان به پوكي استخوان و

 

شكستگي ناشي از آن دچار مي‏شوند.( در واقع 4 برابر آقايان). زيرا زنان از ابتدا

 

تراكم استخوان كمتري دارند و بيشتر هم عمر مي‏كنند.

 

- سن: با افزايش سن احتمال بروز پوكي استخوان بيشتر

 

مي‏شود.

 

- شروع يائسگي: استروژن هورمون

 

زنانه‏اي است كه از كاهش توده‏ي استخوان جلوگيري مي‏كند. توليد استروژن در تخمدانها

 

بعد از يائسگي متوقف مي‏شود، در نتيجه، از دست رفتن توده‏ي استخوان تسريع مي‏شود.

زناني كه يائسگي زود رس

دارند (قبل از 45 سالگي)، مانند

 

بانواني كه تخمدانهاي آنها را با جراحي برداشته‏اند بيشتر در معرض ابتلا به پوكي

 

استخوان‏اند.  

 

- سابقه‏ي خانوادگي:

 

وراثت بر مقدار استخوانهاي شما و سرعت از دست دادن آنها تأثير دارد، اگر مادر شما

 

شكستگي لگن يا مهره، ساعد و... داشته باشد، احتمال ابتلاي شما به شكستگي 2 برابر

 

افراد ديگر است.

 

- كوچك : بانواني كه داراي استخوانهاي كوچك بوده، كوتاه قد و يا

 

لاغراند، به خاطر وجود توده‏ي استخواني كمتر، مستعد بروز پوكي

 

استخوان‏اند.

 

- نژاد: بانوان اروپايي

 

شمالي يا افراد ساكن آسياي جنوب شرقي، بيشتر در معرض ابتلا به پوكي

 

استخوان‏اند.

 

- بعضي از بيماريها:

 

بيماريهايي نظير بيماري تيروئيد، پاراتيروئيد، غدد جنسي، و غدد فوق كليوي مي‏توانند

 

به پوكي استخوان منجر شوند.

 

عوامل خطري كه مي‏توانيد آنها را كنترل

كنيد:

- وزن: وزن كم بانوان

 

بسيار لاغر باعث كم شدن قدرت استخوان هم مي‏شود (زناني كه داراي اضافه وزن‏اند،

 

معمولاً در معرض خطر نيستند ولي احتمال ابتلا به ناراحتي‏هاي ديگر در آنها زيادتر

 

است.)

 

- ورزش نكردن: فعاليت نداشتن، كاهش

 

توده‏هاي استخوان را تسريع مي‏كند. ورزش مناسب به افزايش مقدار استخوان و سلامت

 

بيشتر شما كمك مي‏كند.

 

- غذايي : كلسيم استخوانها را قدرتمند مي‏كند. اگر به قدر كافي كلسيم

 

مصرف نمي‏كنيد بدن شما سلولهاي استخواني را تخريب مي‏كند تا كلسيم مورد نياز خود را

 

از آنها به دست آورد.

 

- سيگار كشيدن:

 

زناني كه سيگار مي‏كشند بيشتر از آنها كه سيگار نمي‏كشند به پوكي استخوان (و ساير

 

بيماريها) دچار مي‏شوند.

 

عوامل خطر ديگر:

اين عوامل عبارتند

 

از:

 

بعضي داروهاي تجويزي نظير كورتن كه در درمان آرتوروز و آسم استفاده شود ( از

 

دكتر خود در اين مورد سئوال كنيد). 

 

- برنامه‏ي غذايي پر پروتئين

 

- كمبود

 

ويتامين دي

 

آيا مي‏توان پوكي استخوان را تشخيص داد؟

معاينه جسماني:

 

معاينه وسابقه‏ي پزشكي كمك مي‏كند تا مشخص شود آيا در معرض پوكي

 

استخوان هستيد يا نه؟ پزشكتان مي‏تواند به شما كمك كند تا برنامه‏ي پيشگيري براي

 

خود تعيين كنيد

 

پرتوهاي X و عكسهاي راديولوژي:

 

معمولاً براي تشخيص پوكي

 

استخوان از راديولوژي استفاده نمي‏شود، ولي گاهي اوقات، وقتي به دلايل ديگري عكس

 

راديولوژي گرفته مي‏شود، پوكي استخوان را كه نسبتاً زياد باشد هم در فرد مشخص

 

مي‏كنند.

 

آزمايشهاي سنجش تراكم استخوان

انجام اين آزمايشها

 

فعلاً براي تشخيص و پي‏گيري درمان پوكي استخوان، دقيقترين روش است. اطلاعات لازم را

 

از پزشكتان بپرسيد. اين آزمايش؛ معمولاً، 3 تا 5 سال يك بار تكرار مي‏شوند تا روند

پوكي استخوان و احتمالاً درمان آن مشخص شود.

همراه اين آزمايش

 

براي بار اول، معمولاً يك سري آزمايشهاي عمومي هم از فرد گرفته مي‏شود تا از سلامتش

 

اطمينان يابند. به هر حال به ياد داشته داشته باشيد كه تشخيص پوكي استخوان خيلي

ساده نيست و در بيشتر موارد وقتي تشخيص داده مي‏شود

كه فرد

 

دچار شكستگي شده است. بنابراين بهترين راه، پيشگيري از بيماري پوكي استخوان

 

است.

 

براي جلوگيري از پوكي استخوان چه بايد كرد؟

1)دريافت

 

كلسيم و ويتامين دي كافي (به قسمت تغذيه مراجعه شود).

 

2)ترك سيگار

 

3)داشتن

 

فعاليت فيزيكي مداوم و متعادل (مثلاً حداقل 30 دقيقه پياده‏روي روزانه) براي توضيح

 

بيشتر به قسمت ورزش مراجعه كنيد.

 

4)خانمهاي يائسه‏اي كه داراي عوامل مستعد

 

كننده‏ي پوكي استخوان هستند و افراد مبتلا به بيماريهاي تيروئيد بايد با پزشك خود

 

در اين باره مشورت كنند

 

 

پوکی استخوان یا استئوپوروز حالتی است که در آن استخوان شکننده شده و احتمال شکستگی با ضربات کوچک افزایش می یابد . پوکی استخوان از گرفتاری های شایع ، در جوامع بشری است ، که بعد از سن 35 سالگی روند آن در انسان آغاز می شود. حدود نیمی از زنان مسن تر از 45 سال و 90درصد زنان مسن تر از 75 سال به بیماری پوکی استخوان مبتلا می شوند. مردان مسن نیز به پوکی استخوان دچار می شوند که البته میزان ابتلای آنان کم تر از زنان است. به طور تقریبی از هر 3 زن یک نفر و ازهر دوازده مرد یکی به پوکی استخوان دچارمی شوند . این امر در سال ، منجربه ده ها هزار شکستگی ناتوان کننده ، در مبتلایان می شود که متاسفانه تعداد اندکی از مبتلایان به پوکی استخوان مورد بررسی و ارزیابی قرار می گیرند .

 

این شکستگی ها به طور عمده دراین نواحی رخ می دهد : گردن ، استخوان ران ، مهره های ستون فقرات و استخوان های مچ دست ، حتی گاهی شکستگی های خود به خود مهره ها ، گردن و استخوان ران هم دیده می شود.

 

می توان بافت استخوانی را به زبان ساده به صورت زیر تقسیم کرد: استخوان انسان همانند یک ساختمان است که دارای اسکلت بندی ، دیوار چینی و ملات بین آجرهاست. اسکلت این استخوان ها از رشته های قوی و محکمی به نام رشته های کلاژن تشکیل شده که مابین رشته ها را املاح کلسیم پرمی کند. همچنین از آنجا که استخوان ، بافتی زنده است ، محتوی مقدار زیادی سلول های جوان و بالغ استخوانی است که وظیفه ساختن بافت استخوان ها را به عهده دارند.

 

پوکی استخوان عارضه ای است که با بالا رفتن سن به وجود می آید ، در نتیجه از استحکام بافت و املاح استخوانی کم شده و از مقاومت آن کاسته می شود. استخوان انسان در دوران کودکی از خاصیت ارتجاعی برخوردار است و تحمل فشار زیاد را دارد و به تدریج سفت و محکم می شود ، این مسئله در سن 20 سالگی به اوج خود می رسد ، بین سن 20 تا 35 سالگی استحکام استخوان ها به همان قوت باقی می ماند. به همین دلیل ضربات شدید ، مثل تصادفات می تواند منجر به شکستگی استخوان شود. اما از این سن به بعد ، به تدریج و با سرعتی کم ، از تراکم استخوان ها کم شده و با بالارفتن سن ، پوک می شوند. در زنان، بعد از سن یائسگی به علت توقف ترشح هورمون های زنانه و نقش مهم این هورمون ها در استحکام استخوان ها ، شیوع پوکی استخوان زیادتر می شود.

 

 

چه کسانی در معرض پوکی استخوان قرار دارند؟

 

به طور تقریبی و با احتمال زیاد همه ما در معرض پدیده ناخوشایند پوکی استخوان قرار داریم.

 

·افراد مسن در معرض ابتلای بیشتری قرار دارند.

 

·عارضه پوکی استخوان در نزد خانم ها بعد از سن یائسگی بسیار شایع و زنان ، بیش از مردان به پوکی استخوان مبتلا می شوند ، به ویژه اگر یائسگی زودرس در خانم ها ایجاد شده باشد.

 

·تحرک بدنی و ورزش ، باعث استحکام استخوان ها در هر سنی می شود. عدم تحرک و استراحت زیاد باعث تحلیل و پوکی سریع استخوان ها می شود و شکستگی استخوانی را بیشتر می کند.

 

·گاه پوکی استخوان در برخی ازخانواده ها بیشتر دیده می شود. همچنین در بعضی از نژادها مثل بعضی از نژادهای آسیایی این پوکی بیشتر است.

 

·تغذیه ، نقش مهمی در پوکی استخوان به عهده دارد. افرادی که کلسیم کافی در رژیم غذایی آنها وجود ندارد و یا ویتامینDکافی دریافت نمی کنند، در معرض ابتلا بیشتری هستند.

 

· همچنین نتایج حاصل از مصرف سیگار و قهوه زیاد هم ، در پوکی استخوان ثبت شده است.

 

کسانی که خود سیگار می کشند، یاهمنشین سیگاری هاهستند، در معرض پوکی استخوان زودرس قراردارند و زنانی که سیگارمی کشند، دچار پوکی استخوان شدیدتری هستند.

 

· استفاده طولانی از کورتن ها و یا داروهای ادرارآور، می تواند باعث پوکی استخوان شود. البته قابل ذکر است که مصرف یک یا چند آمپول کورتن در سال چنین اختلالی را ایجاد نمی کند.

 

· افرادی که از بعضی اختلالات هورمونی مشخص رنج می برند ، مثل پرکاری تیروئید وپارا تیروئید، کم کاری غددجنسی و بیماری کوشینگ در معرض ابتلای بالاتری به پوکی استخوان هستند.

 

 

آیا پوکی استخوان علامتی دارد؟

 

متاسفانه باید گفت پوکی استخوان قبل از بروز عوارض آن علامتی ندارد.علائم هنگامی ایجاد می شود که شکستگی اتفاق افتاده باشد. درد ناگهانی و شدید درستون فقرات ، می تواند از علائم شکستگی های ستون فقرات باشد. ممکن است شکستگی مهره ، بدون درد اتفاق افتد و به صورت خمیدگی ستون فقرات و کاهش قد بیماردیده شود. اگر چه عکس برداری با اشعه ایکس به تشخیص شکستگی کمک می کند ، ولی برای تشخیص زودرس آن روش مناسبی نیست . پس بهتر است کلیه افرادی که درمعرض خطرپوکی استخوان قرار دارند، قبل از شروع عوارض، مورد ارزیابی قرار گیرند و در صورت مبتلا بودن ، اقدامات پیش گیرانه صورت گیرد.

 

بهترین روش برای تشخیص پوکی استخوان، سنجش تراکم استخوان یا دانسیتومتری است. خوشبختانه امروزه برای سنجش تراکم استخوان دستگاه های جدیدی ساخته شده که می تواند با دقت نسبتاً زیادی ، تراکم استخوانی و نسبت آن ، با استخوان سالم و سن مناسب را اندازه گیری کنند. آزمایش سنجش تراکم استخوانی بدون درد است و تنها چند دقیقه طول می کشد، همچنین احتیاج به آمادگی قبلی ندارد و در طی آن دارویی مصرف نمی شود. این سنجش، پزشک را قادرمی سازد تا شدت پوکی استخوان را اندازه گیری کرده ودرنتیجه استحکام استخوان را بسنجد.

 

بنابراین بهترین روش پیشگیری ازپوکی استخوان وعوارض آن، رعایت رژیم غذایی مناسب، فعالیت ورزشی مناسب و دوری ازعوامل کمک کننده در افزایش پوکی استخوان ، مانند استعمال دخانیات (به ویژه تمام موارد ذکر شده تا قبل از سن 35 سالگی) و ارزیابی های لازم برای تعیین میزان تراکم استخوانی است.

 

 

جلوگیری از پدیده پوکی استخوان

 

می توان با روش های بسیار ساده ای خطر پوکی استخوان را کاهش داد:

 

· با اطلاع از وضعیت استخوان ها به ویژه در خانم ها دردوران نزدیک به یائسگی، به وسیله مشورت با پزشک، به کار بردن روش تشخیص مناسب و در صورت نیاز تجویز دارو های ویژه می توان از پیشرفت بیماری و عوارض حاصل از آن پیش گیری کرد.

 

·تغذیه مناسب ، از روشهای موثر برای پیش گیری پوکی استخوان است. غذای انسان باید محتوی پروتئین ، املاح کافی و ویتامین های لازم باشد، تا روند پوکی استخوان کندتر شود.

 

 

 

 

 

بهترین منبع کلسیم و پروتئین، شیر، پنیر، ماست و غذاهای دریایی به ویژه ماهی است.

 

کلسیم یکی از اجزای سازنده استخوان است وغذای روزانه هر فرد بالغ ، باید حداقل حاوی 1000 تا1200 میلی گرم کلسیم باشد. البته این مقدار در زنان باردار ، شیرده، یائسه ، افراد مسن و بچه ها بیشتر بوده و بین 1500تا2000 میلی گرم است . همان طور که گفته شد، فرآورده های لبنی مانند شیر، ماست، کشک، قره قوروت، پنیر از منابع مهم و بسیار خوب کلسیم اند . سایر منابع حاوی کلسیم عبارتند از: سبزیجات برگ سبز ، کلم پیچ، شلغم، هویج، پرتقال ، انگور، توت فرنگی، خرمالو، زیتون، جعفری، اسفناج، کرفس، کشمش، بادام، پسته، گردو، حبوبات و غذاهای دریایی مانند ماهی به ویژه ماهی تن، کیلکا و ساردین.

 

 

 

در زیر به مقادیر تقریبی کلسیم در بعضی از مواد ذکرشده اشاره می شود:

 

 

 

 

نوع ماده غذایی مقدار ماده غذایی مقدار کلسیم به میلی گرم شیر کم چرب یک لیوان 290 ماست کم چرب یک لیوان 415 پنیر 30 گرم 150 کشک 100 گرم 430 پسته 100 گرم 140 ماهی کنسرو شده با روغن 100 گرم 354 ماهی کنسرو شده بدون روغن 100 گرم 437 اسفناج 100 گرم 93 پرتقال یک عدد 56 لوبیای خشک خام 100 گرم 144 انجیر خشک 5 عدد 126

 

 

 

پوکی استخوان یکی از مهمترین عوارض کاهش مصرف کلسیم است و در صورت همراهی با عواملی مانند:کمبود ویتامینC، کمبود ویتامین D، درمان با استروئیدها (کورتون)، بی حرکتی و... برشدت آن افزوده می شود. پس بیاییم با رعایت نکات زیر حافظ سلامتی استخوان ها وجلو گیری از پوکی استخوان خود ، در سن میانسالی و پیری باشیم.

 

1. هم اکنون که مقدار نیاز روزانه کلسیم خود را می دانید، سعی کنید به میزان لازم از مواد حاوی کلسیم در روز استفاده کنید، تا دچار کمبود میزان کلسیم نشوید. این ذخیره سازی به ویژه در دهه دوم و سوم بسیار پر اهمیت است. در صورتی که نمی توانید مقدارلازم کلسیم را از فرآورده های غذایی طبیعی تهیه کنید ، برای جلوگیری از این بیماری نا خوشایند، سفارش می شود، به مصرف ترکیبات مکمل غذایی موجود در بازار بپردازید.

 

2. ویتامین D برای سلامتی استخوان ها وجذب کلسیم لازم وضروری است. بنابراین زمانی را در بیرون از منزل بگذرانید، تا آفتاب بتواند پوست را برای ساختن ویتامین Dتحریک کند.

 

3. به طور منظم ورزش کنید. استخوان های اطفال با ورزش کردن ، محکم می شوند و رشد طبیعی خواهند داشت. البته افراد بالغ نیز باید تحرک کافی داشته باشند. استراحت و عدم تحرک باعث تحلیل بافت استخوانی می شود. بهترین، مفید ترین و کم خرج ترین ورزش برای انسان های بالغ و به ویژه افراد مسن پیاده روی است. توجه داشته باشید که ورزش های تحمل وزن مثل پیاده روی نقش مهمی در رسوب کلسیم در استخوان ها دارند. ورزش هایی که فشار و تحمل استخوانی ندارند، کمتر از ورزش های تحمل وزن در این مسئله اثر مثبت دارند.

 

4. ازمصرف مواد افزایش دهنده پوکی استخوان مانند سیگار ، قهوه فراوان و ... خودداری کنید.

 

5. جایگزینی هورمون های زنانه ، در خانم های یائسه زیر نظر پزشک می تواند مانع پوکی استخوان زودرس شود.

 

 

درمان پوکی استخوان

 

اگر پس از سنجش تراکم استخوان، معلوم شد که مبتلا به پوکی استخوان هستید، با نظر پزشک خود می توانید تحت درمان های زیر قراربگیرید: درمان های متفاوتی هم اکنون برای پوکی استخوان وجود دارد که هر کدام با توجه به شرایط بیمار برای وی انجام می گیرد. از جمله تجویز ترکیبات حاوی کلسیم و ویتامینD، تجویز ترکیبات فلوراید و دارو های کاهنده سرعت پوکی استخوان مانندEtidronale &Alendronale و... که تمام موارد ذکر شده بسیار پر خرج و گران هستند و تنها موارد اول یعنی کلسیم و ویتامینD قابل دسترس تر، کم هزینه تر و برای عموم قابل استفاده تراست.

 

در نهایت در نظر داشته باشید که تغذیه مناسب سرشار از کلسیم و پروتئین، فعالیت و دوری ازعدم تحرک و انجام ورزش های مناسب از زمان کودکی و نوجوانی، بهترین و کم خرج ترین توشه و روش پیشگیری برای جلوگیری از پوکی استخوان است.

 

 

توصیه طلایی

 

مصرف روزانه نیم لیتر شیر 50 درصد نیاز افراد بالغ به پروتئین و 100 درصد نیاز افراد به کلسیم را برآورده می کند.

درد و التهاب ناشی از بیماری آرتریت با مصرف مخلوطی از آواکادو و روغن سویا مشخصاً کاهش می یابد. طی مطالعه ای در کشور فرانسه انجام شد، به بیمارانی که درد شدیدی در زانو و باسن داشتند، 300 یا 600 میلی گرم مخلوط عصاره آواکادو و روغن سویا داده شد. پس از 6 هفته درد زانو در این افراد به گونه بهتر شد که بیش از نیمی از آن ها دیگر نیاز به درمان دارویی نداشتند.

مخلوط غیر صابونی آووکادو و سویا در درمان التهاب مفاصل توصیه می‌ شود. در چهار آزمایش بالینی مرتبط، مخلوط غیر صابونی آووکادو و سویا(عصاره حاصل از روغن سویا و آووکادو) در درمان درد و خشکی زانو و در نتیجه کاهش مصرف انواع دارو موثر شناخته شده است. این محصول در بسیاری از نقاط دنیا به‌ صورت مکمل مصرف می ‌شود. دوز عادی آن 300 میلی ‌گرم بوده و دو ماه برای تاثیر ضدالتهابی آن، زمان لازم می‌ باشد